باره تحقيق كرده و كاملا اقناع شده‏ايم ، ممكن است ديگران آنرا حمل بر ضعف نفس ما نمايند ، اما از نظر خود ما كاملا قانع كننده است . اين رساله را با چند رساله ديگر در اتحاد جماهير شوروی چاپ كرده و منتشر كرده‏ا ند و قبلا هم در مصر در ضمن مجموعه‏ای به نام جامع‏البدايع چاپ‏ شده بوده است ، ناشر روسی مدعی است كه ناشران مصری اشتباه كرده‏ پنداشته‏اند رساله ( تضاد ) رساله مستقلی است در صورتی كه متمم رساله كون‏ و تكليف و جزئی از آن است . اتفاقا آنچه خيام در اين رساله قاطعانه اظهار كرده است همانها است كه‏ در اشعار منسوب به او درباره آنها اظهار تحير شده است . و به همين جهت‏ است كه برخی از محققان اروپائی و ايرانی انتساب اين اشعار را به خيام‏ نفی می‏كنند و برخی براساس يك سلسله قرائن تاريخی معتقدند كه دو نفر به‏ اين نام بوده‏اند . يكی شاعر و ديگری حكيم و فيلسوف . شاعر به نام خيام‏ بوده است و حكيم و رياضيدان بنام خيامی و بعقيده بعضی ( 1 ) شاعر علی‏ خيام بوده است و حكيم و رياضيدان عمر خيامی . اينكه بعضی مدعی شده‏اند كه ( خيامی ) تلفظ عربی خيام است ( 2 ) مردود است ، زيرا او خود در مقدمه رساله فارسی كه در ( وجود ) نوشته است ، می‏گويد : ( چنين گويد ابوالفتح عمر ابراهيم الخيامی ) ( 3 ) . شايد اين اندازه را بتوان مسلم دانست كه وی مانند اكثر اينگونه‏ دانشمندان در عين كمال ايمان و اعتقاد به مبانی دينی كه از همه كتب او ظاهر ولائح است حتی نوروز نامه منسوب به او با متعبدان قشری سربسر می‏گذاشته و همين برای پاورقی : ( 1 ) رجوع شود به بحث محققانه آقای محيط طباطبائی در مجله گوهر سال‏ اول شماره . 6 ( 2 ) علی اصغر حلبی ، فلاسفه ايرانی صفحه . 408 ( 3 ) مجموعه رسائل خيام ، چاپ شوروی .