از اينها كه برشمرديم عده‏ای ايرانيند : 1 - يونس بن حبيب ، متوفا در سال . 183 ابن‏النديم می‏گويد اعجمی الاصل‏ است ( 1 ) . كتابی بنام معانی‏القرآن الكريم تأليف كرده است ، گويند ازدواج نكرد و عمر هشتاد و هفت ساله خود را وقف علم و دانش كرد . 2 - ابوعبيده معمربن المثنی متوفا در . 210 بگفته ابن النديم ابوعبيده‏ نيز ايرانی است ( 2 ) . 3 - سعدان بن مبارك ، تاريخ وفاتش بدست نيامد . بنا به نوشته‏ ريحانةالادب اصلا اهل طخارستان است و نابينا بوده است ( 3 ) . 4 - ابوبشر ، عمروبن عثمان بن قنبر ، معروف به سيبويه متوفا در حدود سال . 180 سيبويه اهل فارس است ، در بيضا متولد شد و حيات علمی خويش‏ را در حوزه علميه بصره طی كرد و سفری هم به بغداد رفت . سيبويه در سفری كه به بغداد رفت داستان معروفی با كسائی دارد كه به‏ قصه زنبوريه معروف است . پس از سفر بغداد به فارس برگشت و چهل سال‏ بيشتر نداشت كه در همانجا در گذشت و در مولد خويش دفن شد . كتاب‏ معروف سيبويه در نحو بنام " الكتاب " معروف است و از بهترين كتب‏ جهان در فن خود يعنی از قبيل مجسطی بطلميوس در هيئت و منطق ارسطو در منطق صوری تلقی شده است ، بارها در پاريس و برلين و كلكته و مصر چاپ‏ شده است ، سيد بحرالعلوم و ديگران گفته‏اند همه علما در نحو عيال سيبويه‏ ميباشند ، در اين كتاب به سيصد و چند آيه از قرآن مجيد استشهاد شده است‏ ، مازنی نحوی معروف عرب ، حاضر نشد اين كتاب را به يكی از اهل ذمه‏ تدريس كند با آنكه پول زيادی بعنوان حق‏التدريس باو داده ميشد ، تنها باين دليل كه دست غير مسلمان آيات قرآن را لمس نكند . پاورقی : ( 1 - 2 ) الفهرست صفحه 69 - . 75 ( 3 ) ريحانةالادب ، جلد 8 صفحه . 189