يك عمر و شناساندنش كتابی بسيار قطور می‏خواهد . خودش گزارش زندگی خود را تا حدود سی و پنجسالگی كه به گرگان آمده به تقاضای يكی از شاگردان‏ املاء كرده است و شاگرد معروفش ابوعبيد جوزجانی ، بعد آنرا تكميل و تا آخرين روز زندگيش گزارش كرده است . از اين گزارشها می‏توان تا حدی‏ زندگی عادی و علمی و سياسی او را به دست آورد . زندگی ناآرام و پرماجرائی داشته و عمری نسبتا كوتاه ، با اين عمر كوتاه و اين زندگی‏ پرماجرا اين همه معلومات و خلق اين همه آثار حقيقتا حيرت‏انگيز است . عجيب اينست كه با اينكه ابن ابی اصيبعه و ابن القفطی هر دو متن اين‏ دو گزارش را بدون اختلاف ضبط كرده‏اند ، جمله آخر را كه مدت عمر شيخ‏ است به اختلاف ضبط كرده‏اند . بنابر نقل ابن ابی اصيبعه عمر شيخ 54 سال و بنابر نقل ابن القفطی 58 سال بوده است . بعضی ديگر ( نامه دانشوران ) از روی بعض قرائن احتمال‏ می‏دهند كه عمر شيخ 63 سال بوده است . نكته‏ای كه لازم است گوشزد شود اينست كه شخصيت بوعلی همه حكمای اسلامی‏ پيش از او را تحت‏الشعاع قرار داد ، بعد از بوعلی چه در طب و چه در فلسفه كتابهای او محور بحث و تدفيق و تحشيه و شرح بود . نكته ديگر اينكه قبل از بوعلی ، بغداد مركز طب و فلسفه بود ، بوعلی به‏ بغداد نرفت ، پدرش بلخی و مادرش بخارائی است ، نيمه اول عمرش در آن‏ حدود گذشته است . به عللی به سوی خراسان و گرگان رهسپار شد و در چند شهر توقفهای كوتاهی كرد . عاقبت در اصفهان و همدان و بيشتر در همدان رحل اقامت افكند ، صيت‏ شهرتش طالبان علم و حكمت را از هر سو به سوی او می‏كشيد ، شاگردان زيادی‏ تربيت كرد . شخصيت بوعلی در زمان حياتش و شهرت كتابهايش بعد از خودش كه