ايضا می‏نويسد : در طخارستان و در مرو و بلخ دين مانی پيروان زيادی داشت به حدی كه " هوئن تسونگ " سياح چينی در ربع دوم قرن هفتم مسيحی گويد كه مانويت دين‏ مطلق ايران است كه مقصود آن نواحی ايران بوده كه در حدود طخارستان بود كه دين مانی در آنجاها خيلی قوت داشت و در اوائل قرن هشتم مسيحی يك‏ خليفه مانوی در طخارستان مستقر بود ( 1 ) . كريستن سن می‏گويد : با وجود فشار و سختگيری كه در كشور ايران از جانب روحانيون زردشتی‏ نسبت به فرقه مانوی به عمل ميامد ، اين آيين جديد در سرزمين ايران باقی‏ ماند ولی كما بيش پنهانی و سری بود . رواياتی راجع به تعقيب و آزار مانويان در عهد نرسی و هرمزد دوم در متنهای قبطی مانويه مسطور است . عمرو بن عدی پادشاه عرب حيره اين فرقه را حمايت می‏كرد . در ايالت بابل‏ كه منشا اين اعتقاد بود و در پايتخت شاهنشاهی تيسفون بسی از مانويه‏ می‏زيستند ، اما به سبب فشار و تعدی اهل زمان گروهی به سمت مشرق و شمال‏ كه مسكن طوائف ايرانی نژاد بود هجرت كردند . در سغد جماعتی عظيم از مانويه ساكن شدند . اين مانويان شرقی رفته رفته ارتباط خود را با همكيشان‏ غربی از دست دادند ( 2 ) . . . مذهب مانی نتوانست پايدار بماند و منقرض شد ، مسلما اسلام عامل اصلی‏ شكست مانويت است . مانويت يك كيش صد در صد ثنوی است و طبعا چنين‏ آيينی در مقابل آيين توحيد كه پشتوانه فطری و فكری دارد و بهتر قادر است‏ افكار پاورقی : ( 1 ) همان كتاب ، صفحه 19 ( پاورقی ) . ( 2 ) ايران در زمان ساسانيان ، صفحه . 225