از مناظره با ابوالهذيل همه اجتناب ميكردند ، زيرا فوق‏العاده قوی بود ، مناظره معروفی دارد با صالح بن عبدالقدوس ، شكاك و زنديق ( باصطلاح آن‏ عصر ) معروف ، كه ابن النديم آنرا نقل كرده است ( 1 ) . ابوالهذيل از تنها كسی كه بيم داشت و از مناظره با او متوحش بود هشام بن الحكم ، متكلم معروف شيعی عرب ، از اصحاب امام صادق عليه‏السلام بود ( 2 ) . 4 - ابراهيم بن سيار معروف به نظام متوفا در . 221 اين مرد مطابق آنچه‏ ابن خلكان در جلد سوم كتاب خود ذيل احوال محمدبن عبدالكريم شهرستانی‏ گفته است بلخی بوده است . نظريات نظام در كلام و احيانا در فلسفه‏ معروف است نظام شاگرد هشام بن الحكم بوده است . 5 - عمرو بن عبيد بن باب . پدرش از اسيران كابل است و در پليس بصره‏ خدمت ميكرده است . عمرو بن عبيد در سال 80 متولد شده و پيش از سال 150 درگذشته است . عمرو بن عبيد تمايل خارجيگری دارد و به مناعت معروف است . با منصور عباسی قبل از دوره خلافت دوست بود . در ايام خلافت منصور ، روزی بر او وارد شد و منصور او را گرامی داشت و از او تقاضای موعظه و اندرز كرد . از جمله سخنانی كه عمرو به منصور گفت اين بود : ملك و سلطنت كه اكنون‏ بدست تو افتاده اگر برای كسی پايدار ميماند بتو نميرسيد ، از آن شب‏ بترس كه آبستن روزی است كه ديگر شبی بعد از آن روز ( قيامت ) نيست . " وقتی كه عمرو خواست برود منصور دستور داد ده هزار درهم باو بدهند نپذيرفت . منصور قسم خورد كه بايد بپذيری . عمرو سوگند ياد كرد كه‏ نخواهم پذيرفت . پاورقی : ( 1 ) الفهرست صفحه . 252 ( 2 ) تاريخ علم كلام شبلی نعمان صفحه . 31