پيمان با يكی از قبائل عرب داشته‏اند نيز اطلاق ميشده است . بهر حال ابن‏ النديم عده‏ای را با قيد " مولی " نام ميبرد و بعضی را تصريح می‏كند كه‏ از بلاد ايران بوده‏اند . از جمله : واقدی مورخ معروف متوفا 207 ، ابوالقاسم حمادبن سابور ديلمی‏ متوفا در 156 ، ابوجنادبن واصل الكوفی ، ابوالفضل محمدبن احمدبن‏ عبدالحميد الكاتب ، علان شعوبی كلينی رازی و غير اينها . البته نبايد مبالغه يا غفلت كرد و پنداشت كه ادبيات عرب از لغت و نحو و صرف و بلاغت و تاريخ و غيره يكسره بدست ايرانيان تدوين يافته‏ است . در ميان ادبای عربی از اقوام ديگر نيز كه تبرز فوق‏العاده داشته‏اند يافت ميشود كه برخی عرب و برخی اندلسی ، و برخی مصری ، و برخی شامی و برخی كرد يا ترك يا رومی بوده اند ما در گذشته اشاره‏ای به اين مطلب‏ كرده و برای احتراز از تطويل بيشتر از ذكر آنها خودداری ميكنيم . در ميان كتب ادبی عربی چهار كتاب است كه از اركان ادبيات عرب‏ بشمار ميرود : ادب الكاتب ابن قتيبه دينوری ، الكامل مبرد ، البيان‏ والتبيين جاحظ نوادر ابوعلی قالی . از مؤلفان چهارگانه اين چهار كتاب تنها ابن قتيبه ايرانی است . مبرد ، عرب ازدی است . و جاحظ عرب كنانی است . و ابوعلی قالی ، ديار بكری‏ است . احمد امين درضحی الاسلام از كتاب المزهر نقل می‏كند كه در قرن دوم هجری‏ سه نفر پديد آمدند كه پيشوای ديگران در شعر و لغت عرب و علوم عرب به‏ شمار ميروند . پيش از آنها و نه بعد از آنها مانندی برای ايشان نيامده‏ است ، همه هر چه دارند از اين سه نفر دارند : 1 - ابوزيد انصاری خزرجی متوفا . 215 2 - اصمعی اديب لغوی معروف متوفا در حدود . 215 3 - ابوعبيده معمربن المثنی متوفا در حدود . 210