فاسد گشته بود ، نظامات اجتماعی فاسد ، ستم فراوان ، توده‏ها ناراضی ، و جهان نيازمند به يك تحول و نوسازی بود ، اسلام آمد و اين رسالت را انجام‏ داد ، معيارها را دگرگون ساخت ، بندها را پاره كرد و خوابها را از كله‏ها پرانيد و روحی تازه به پيكر نيمه جان ملتها و از آن جمله ملت ايران دميد و يا اين نظر را كه می‏گويد همه چيز داشتيم اسلام آمد و همه را از ما گرفت‏ . خوشبختانه همان طور كه قبلا گفتيم تاريخ جهان و ايران مقارن ظهور اسلام‏ روشن است مطالعه مختصری در تاريخ ، وضع را روشن می‏كند . كافی است‏ ببينيم كه ايران قبل از اسلام از لحاظ نظام فكری و اعتقادی چه افكار و معتقداتی داشته است و ارزش آن معتقدات چيست ؟ نظامات اجتماعی ، خانوادگی ، اخلاقی ، سياسی آنروز ايران چه نظاماتی بوده است ، سپس آنها را با نظامات فكری ، اجتماعی ، سياسی ، خانوادگی ، اخلاقی اسلام با توجه‏ به متن تاريخ مقايسه و نتيجه گيری كنيم . سخن خود را از نظامات فكری و اعتقادی ايران آغاز می‏نمائيم : نظام فكری و اعتقادی مقصود ، بيان افكار و عقائد مذهبی عامه مردم ايران در دوره مقارن ظهور اسلام است . ما فعلا در افكار و عقائد فلسفی آن عصر در ايران بحثی نداريم‏ كه آيا اولا يك مكتب فلسفی مجزا از عقائد دينی و مذهبی در ايران ساسانی‏ وجود داشته است يا نه ؟ و به فرض وجود ، چه نوع مكتبی بوده است ؟ زيرا بر فرض بگوييم مكتب يا مكاتبی فلسفی وجود داشته است و فلاسفه‏ای به‏ مفهوم واقعی كلمه در آن عصر وجود داشته‏اند ، در روحيه عامه مردم تأثيری‏ نداشته است . و ما برای اينكه افكار و عقائد عامه را بررسی كنيم بايد مذاهب و اديان آن عصر را بررسی نماييم . اسلام بدون شك يك نظام فكری و اعتقادی جديد به ايران داد . و همان طور كه قبلا ذكر كرديم مردم ايران بشكل بيسابقه‏ای نظامات فكری و اعتقادی اسلام‏ را پذيرفتند و افكار و معتقدات پيشين خود را دور ريختند . و اين پذيرش‏ دفعی و فوری