مركزيت در يك جامعه ابتدائی مثل عربستان كاملا ضروری بود و از طرف‏ ديگر تنبلی ، ويرانه نشينی ، خراباتيگری ، گدايی و دريوزگی را محصول‏ تعاليم اسلامی می‏داند ، چطور ممكن است كه تعليماتی اينچنين قادر باشد حتی‏ جامعه‏ای مثل عربستان آن روز را مركزيت و وحدت و قدرت بدهد ؟ ثانيا اگر چنان بود بايد ملل اسلامی ، از ابتدای نفوذ اسلام در ميان آنها ، دچار رخوت و سستی و انحطاط می‏شدند ، در كار زندگی بعنوان اينكه دنيا جيفه‏ است لاقيد می‏گشتند و دست روی دست گذاشته همه چيز را حواله به تقدير می‏كردند و خود خراباتی می‏شدند ، و حال آنكه طبق گواه قطعی تاريخ با ظهور اسلام در مردم منطقه‏ای وسيع از شمال افريقا تا شرق آسيا حيات و جنبش و نهضتی عظيم و وسيع پديد آمد ، و تمدنی كم نظير پايه گذاری شد و تا شش‏ قرن ادامه يافت ، و پس از آن ركود و جمود و روح خراباتيگری بر مردم اين‏ منطقه مسلط گشت . اين نويسنده دانسته يا ندانسته مبارزه اخلاقی اسلام را با پولپرستی و اينكه نبايد هدف زندگی تحصيل در آمد و انباشتن ثروت باشد ، به حساب‏ گناه شمردن كار و فعاليت و كسب و صنعت و توليد ثروت ، هر چند به‏ منظور خدمت و توسعه زندگی اجتماعی باشد ( كه اكيدا مورد تشويق و توصيه‏ اسلام است ) می‏گذارد و ميان زهد و تقوا به مفهوم بودايی و مسيحی كه هر يك از عبادات و فعاليت را به يك دنيای جداگانه مربوط می‏داند و زهد و تقوای اسلامی كه عبارت است از علو نظر و پاكی و طهارت نفس فرق نمی‏نهد و يا نمی خواهد فرق نهد . از همه عجيبتر پيش كشيدن بحث قضا و قدر است كه به پيروی از اروپاييان آن را عامل انحطاط مسلمين می‏شمارد بهتر اين بود لااقل اين بحث‏ را به كسانی كه تخصصی دارند واگذار می‏كرد . ابن بنده در رساله " انسان و سرنوشت " به اندازه لازم درباره قضا و قدر به مفهوم اسلامی آن و تاثير و يا عدم تاثير آن در انحطاط مسلمين بحث كرده است و آن رساله چاپ شده و