آن آشنا می‏سازد ، با جان و مال خود از آن دفاع می‏كند و در راهش سربازی و جانفشانی مينمايد و در همه زمينه ها خلوص نيت و از خود گذشتگی نشان‏ می‏دهد . بحث ما در اين بخش درباره قسمت اول يعنی خدمات اسلام به ايران است‏ و قسمت دوم يعنی خدمات ايران و ايرانيان به اسلام را در بخش سوم اين‏ كتاب متعرض خواهيم شد . اكنون با مقياسی كه به دست داديم بايد ببينيم آيا اسلام به ايران خدمت‏ كرد يا نه ؟ آيا اسلام ايران را آزاد كرد و روح تازه‏ای در پيكر ايرانی‏ دميد و تاريخ ايران را در مسير بهتری انداخت و سبب شد استعدادهای مردم‏ اين سرزمين بشكفد و ثمر بدهد ؟ يا بر عكس ايران را در اختناق فرو برد و استعدادها را راكد كرد و تاريخ ايران را در يك مسير انحرافی انداخت و تمدن ايرانی را ضايع و تباه ساخت ؟ آيا اسلام موجب شد كه ايرانيانی‏ عاليقدر در جهان علم و فلسفه و عرفان و هنر و صنعت و اخلاق ظهور كنند و بلند آوازه شوند و نامشان جهانگير گردد ؟ يا بر عكس مانع ظهور چنين‏ مردانی شد و اگر در جهان اسلام ايرانيانی اين چنين ظهور كرده اند نه از آن‏ جهت است كه اسلام زمينه مساعدی فراهم كرد ، اسلام هيچ تأثيری در ظهور چنين مردانی از ايران نداشته است ، ظهور مردانی نظير بوعلی و ابوريحان و خواجه نصيرالدين طوسی تنها و تنها مولود قريحه ايرانی و تمرد و عصيان‏ نسبت به اسلام بوده است ؟ بالاخره آيا اسلام برای ايران موهبت بود يا فاجعه ؟ آنچه قطعی و مسلم است اين است كه پس از ظهور اسلام و تشكيل حكومت‏ اسلامی و گرد آمدن ملل گوناگون در زير يك پرچم به نام پرچم اسلام تمدنی‏ عظيم و شكوهمند و بسيار كم نظير به وجود آمد كه جامعه شناسی و تاريخ آن‏ را به نام تمدن اسلامی می‏شناسد . در اين تمدن ملتهای گوناگون از آسيا و افريقا و حتی اروپا شركت داشتند و سهيم بودند ايرانيان جزء مللی هستند كه در اين تمدن شريك و سهيمند و به اتفاق همه صاحبنظران سهم عمده از آن‏ ايرانيان است .