هم زردشتی نبوده ، مانوی بوده و به علاوه بعد مسلمان شد . ولی فيلسوفان و صاحب نظران اين دوره كه از خود انديشه‏ای داشته‏اند همه مسلمانند ما حتی‏ يك فيلسوف صاحب نظر غير مسلمان پيدا نميكنيم . و اين خود از نظر تحليل‏ علمی و جامعه شناسی قابل مطالعه است . 4 - در دوره بعد از دوره ترجمه ، تا قرن ششم و هفتم ، ( و تا اندازه‏ای‏ در دوره ترجمه ) اكثريت قريب به اتفاق فلاسفه ، ضمن اينكه فيلسوفند ، در فن پزشكی مهارت دارند . همچنانكه بوعلی هم فيلسوف است و هم پزشك ، در بسياری از آنها پزشكی بر فلسفه غلبه دارد . اين دوره كه دوره ( فيلسوف پزشكی ) است ، مسلمان و يهودی و مسيحی‏ شركت دارند . از صابئيان در اين دوره ، برخلاف دوره ترجمه ، خبری نيست‏ . در اين دوره ما به پزشكان بلند قدر مسيحی يا يهودی زياد برمی‏خوريم كه‏ ضمنا فيلسوف هم هستند ولی به فيلسوف بلند قدری از يهوديان يا مسيحيان‏ برنمی‏خوريم . مثلا ابوالفرج بن الطيب كه معاصر ابن سينا است از نظر پزشكی در مرتبه‏ای است كه ابن‏سينا آن را می‏ستايد . ولی در فلسفه بهيچوجه مورد توجه‏ ابن سينا و غير ابن سينا نبوده است . ابوالبركات بغدادی و حتی ابوالخير حسن بن سوار ، می‏توانند استثنائی از اين جهت به شمار روند ، زيرا ابوالبركات يك فيلسوف صاحب نظر يهودی بود و ابوالخير يك فيلسوف‏ مسيحی . ولی چنانكه می‏دانيم اين دو نيز بر دين اولی باقی نماندند و هر دو آخر كار مسلمان شدند . اين آمارها می‏تواند موضوع مطالعه جالبی از نظر جامعه شناسی باشد . كه مثلا در طبقه ( مترجمان فيلسوف و فيلسوفان مترجم ) فيلسوفان صاحب نظر همه مسلمانند و يا در طبقه پزشكان فيلسوف و فيلسوفان‏ پزشك ، فيلسوفان صاحب نظر همه مسلمانند و غير مسلمانان با اينكه پزشكان‏ بسيار عاليقدر دارند ، فيلسوف صاحب‏نظر ندارند . اين ، دليل اينست كه‏ روح اسلامی با تعقلات فلسفی از ساير روحهای حاكم بر مذاهب ديگر