چين برده بودند . . . سوم طريقه مانوی است كه در سال 228 ميلادی آشكار شده و به زودی در ايران پيشرفت بسيار كرده و چون طريقه بی پيرايه‏ای بوده و مانويان كوشش‏ عمده در تصفيه اخلاق و تزكيه نفس و طهارت ظاهر و باطن داشته و جنبه‏ عرفانی و تجريد خاصی به طريقه خود می‏داده‏اند و از ميان همه مذاهب قديم ، حس زيبايی پسندی و جمال پرستی و جستجوی رفاه و آسايش مادی و معنوی در آن بيشتر بوده است مردم ايران به سرعت فوق العاده بدان گرويده‏اند و كسانی كه بدان ايمان آورده‏اند عقيده راسخ بدان داشته اند و با همه سخت‏ گيريها كه ساسانيان در برابر آن كرده اند نتوانسته‏اند آن را از ميان‏ بردارند . چهارم طريقه مزدكی است كه در حدود سال 497 ميلادی در ايران اعلان شده و چون اطلاعاتی كه از آن به ما رسيده از كسانی است كه با آن مخالف بوده‏اند نمی توان به اين نكته اعتماد كرد كه مزدكيان طرفدار اشتراك زن و مال و حتی تقسيم دارايی و به اصطلاح اسلامی " اباحی " بوده باشند ، و با آنكه‏ مخصوصا خسرو نوشين روان منتهای سختگيری را با آنها كرده و همه را در جايی‏ محاصره كرده و كشته است باز مزدكيان از ميان نرفته و در ايران پنهانی‏ زندگی كرده‏اند . . . پنجم بودائيان كه در نواحی شمال شرقی ايران ، از يك طرف همسايه‏ هندوستان و از طرف ديگر همسايه چين بوده‏اند و در ايران به آنها بدهی‏ می‏گفتند چندين مركز عمده فراهم ساخته و مخصوصا در باميان و بلخ بتخانه‏ های مجلل داشته اند و معبد معروف " نوبهار " بلخ كه در دوره های اسلامی‏ آن را آتشكده و مركز دين زرتشت دانسته اند مهمترين معبد بودايی آن‏ سرزمين بوده است و خانواده