سرمايه‏های خود در يكی از نقاط دور دست زندگی كنند ، يا در اثر خرابی و از دست دادن سرمايه ناگزير شدند به كشورهای جنوب آسيا بروند . ايرانيانی كه در افريقای شرقی يا اندونزی اقامت كرده‏اند ، بيشتر از اهالی فارس بوده‏اند . روی هم رفته دين مقدس اسلام توسط همين مهاجران‏ ممالك مزبور نشر شد و اينان از طريق خطابه و ارشاد مردم را با حقايق‏ اسلامی آشنا ساختند . آثار ايرانيان هم اكنون با گذشتن چند قرن در جنوب‏ شرقی آسيا و افريقای شرقی محفوظ است تحقيق در اين موضوع نيازمند به‏ پرداختن يك كتاب می‏باشد . خدمات اسلامی ايرانيان در مغرب و شمال افريقا همان‏طور كه در آغاز اين مقال گفته شد ، اهالی خراسان و مشرق ايران با يك قيام مردانه بساط امويان را در هم نورديدند . عباسيان كه براريكه‏ خلافت مستقر شدند ، به طور كلی نژاد عرب را از مناصب حكومتی دور ساختند مگر چند نفر از خواص خود را كه در امور دولتی مشاركت دادند . چون دولت‏ آنان از طرف خراسان ظهور كرد ، برای همين جهت استانداری اكثر بلاد را به‏ مردمان خراسان واگذار نمودند ، و در شرق و غرب عالم اسلام آنها را امارت‏ و حكومت دادند . در زمان مأمون پس از اينكه وی از خراسان به عراق برگشت ، گروهی از اشراف و رجال خراسان با وی همراهی كردند . مأمون به هر يك از آنان‏ مناصبی داد و در شهرهايی كه مورد نظرش بود به حكومت رسانيد يكی از مناطقی كه مورد توجه عباسيان بود و بيم داشتند كه از آنجا خطری متوجه‏ ايشان گردد ، سرزمينهای مغرب اقصی و شمال آفريقا بود ، زيرا هنوز حكومت‏ اندلس به دست امويان بود و می‏ترسيدند از آن ناحيه خطری متوجه آنان گردد . از اين رو ، از عهد مهدی عباسی ، حكام مصر و افريقا را از ميان مردم‏ خراسان ، كه دشمنان سرسخت بنی‏اميه بودند انتخاب می‏كردند . در اين زمان‏ نفوذ خراسانيان و مردمان مشرق ايران در مصر و مناطق افريقای شمالی زياد شد ، و حفظ حدود