هستند كه استناد عرفا به كتاب و سنت صرفا تقيه و از ترس عوام بوده‏ است ، می‏خواسته‏اند به اين وسيله جان خود را حفظ كنند . ج - نظريه گروه بی‏طرفها از نظر اين گروه ، در عرفان و تصوف ، خصوصا در عرفان عملی ، و بالاخص آنجا كه جنبه فرقه‏ای پيدا می‏كند بدعتها و انحرافات زيادی می‏توان يافت كه با كتاب الله و با سنت معتبر وفق‏ نمی‏دهد . ولی عرفا مانند ساير طبقات فرهنگی اسلامی و مانند غالب فرق‏ اسلامی نسبت به اسلام نهايت خلوص نيت را داشته‏اند . و هرگز نمی‏خواسته‏اند بر ضد اسلام مطلبی گفته و آورده باشند . ممكن است اشتباهاتی‏ داشته باشند همچنانكه ساير طبقات فرهنگی ، مثلا متكلمين ، فلاسفه ، مفسرين‏ ، فقهاء اشتباهاتی داشته‏اند ولی هرگز سوءنيتی نسبت به اسلام در كار نبوده‏ است . مسأله ضديت عرفا با اسلام از طرف افرادی طرح شده كه غرض خاص‏ داشته‏اند يا با عرفان و يا با اسلام . اگر كسی بی‏طرفانه و بی‏غرضانه كتب‏ عرفا را مطالعه كند به شرط آنكه با زبان و اصطلاحات آنها آشنا باشد ، اشتباهات زيادی ممكن است بيابد ولی ترديد هم نخواهد كرد كه آنها نسبت‏ به اسلام صميميت و خلوص كامل داشته‏اند . ما نظر سوم را ترجيح می‏دهيم و معتقديم عرفا سوء نيت نداشته‏اند ، در عين حال لازم است افراد متخصص و وارد در عرفان و در معارف عميق اسلامی‏ بی‏طرفانه درباره مسائل عرفانی و انطباق آنها با اسلام بحث و تحقيق نمايند . مسأله‏ای كه اينجا لازم است مطرح شود اينست كه آيا عرفان اسلامی از قبيل‏ فقه و اصول و تفسير و حديث است يعنی از علومی است كه مسلمين مايه‏ها و ماده‏های اصلی را از اسلام گرفته‏اند و برای آنها قواعد و ضوابط و اصول كشف‏ كرده‏اند ، و يا از قبيل طب و رياضيات است كه از خارج جهان اسلام به‏ جهان اسلام راه يافته است و در دامن تمدن و فرهنگ اسلامی وسيله مسلمين‏ رشد و تكامل يافته است ،