نيرومند برخوردار بوده‏اند ، آنها نيز همه در يك درجه نبوده‏اند ، حتی‏ سلمان و ابوذر در يك درجه از ايمان نيستند ، سلمان ظرفيتی از ايمان دارد كه برای ابوذر قابل تحمل نيست . در احاديث زياد اين مضمون رسيده است‏ " « لو علم ابوذر ما فی قلب سلمان لقتله » " ( 1 ) . اگر ابوذر آنچه‏ را كه در قلب سلمان است می‏دانست او را ( كافر می‏دانست ) و می‏كشت . اكنون به ذكر طبقات عرفا و متصوفه از قرن دوم تا قرن دهم می‏پردازيم . قرن دوم الف - حسن بصری . تاريخ عرفان مصطلح ، مانند كلام ، از حسن بصری متوفا در 110 هجری آغاز ميشود . حسن بصری متولد سال 22 هجری است . عمر هشتاد و هشت ساله‏ای داشته و نه قسمت از عمرش در قرن اول هجری گذشته است . حسن‏ بصری البته به نام " صوفی " خوانده نمی‏شده است ، از آن جهت جزء صوفيه‏ شمرده می‏شود كه اولا كتابی تأليف كرده به نام " رعاية حقوق الله " كه‏ می‏تواند اولين كتاب تصوف شناخته شود . نسخه منحصر بفرد اين كتاب در اكسفورد است . نيكولسون مدعی است كه : " اولين مسلمانی كه روش حيات صوفيانه و حقيقی را نوشته حسن بصری‏ است ، طريقی كه نويسندگان اخير برای تصوف و وصول به مقامات عاليه شرح‏ می‏دهند : اول توبه و پس از آن يك سلسله اعمال ديگر . . . كه هر كدام‏ بايد برای ارتقاء به مقام بالاتری به ترتيب عملی شود " ( 2 ) . پاورقی : ( 1 ) سفينةالبحار محدث قمی ، ماده سلم . ( 2 ) ميراث اسلام ، صفحه 85 ايضا رجوع شود به محاضرات دكتر عبدالرحمن‏ بدوی در دانشكده الهيات و معارف اسلامی در سال تحصيلی 52 - 53 نكته قابل‏ توجه اينست كه بسياری از كلمات نهج‏البلاغه در آن رساله هست ، اين نكته‏ با توجه به اينكه بعضی از صوفيه سلسله اسناد خود را از طريق حسن بصری به‏ حضرت امير ( ع ) می‏رسانند بيشتر قابل توجه است و مسأله قابل تحقيق است‏ .