صلح ايران و روم می‏توانست مساعی جميله در تحكيم اقتدار سلطنت خويش به‏ كار برد ولی علاوه بر اين ضرورت سياسی می‏توان گفت كه طبعا يزد گرد مايل‏ به مسامحه در امور ديانتی بوده است ( 1 ) . درباره خسرو انوشيروان می‏گويد : خسرو با روحانيان زردشتی متحد شد تا مزدكيان را چاره كند ، لكن نه طبقه‏ روحانيان و نه طبقه اشراف در عهد او به قدرت سابق خود دست نمی‏يافتند . خسرو اول ، بلاشك زردشتی بوده و از ساير پادشاهان ساسانی اين امتياز را دارد كه در مسائل مذهبی جمود و تعصب نداشته و نسبت به عقائد مختلفه‏ دينی و مذاهب فلسفی وسعت مشربی نشان می‏داده است ، عيسويان را در مؤسسات عام المنفعه استخدام می‏كرد و در اين كار ترديدی به خويش راه‏ نمی‏داد ( 2 ) . آيين مسيحی مسئله پيدايش مذهب عيسوی در ايران ، و احيانا تحت فشار قرار گرفتن‏ آن ، و مقاومت سر سخت مسيحيان ، و سپس نفوذ و توسعه آن مذهب در ايران‏ تا آنجا كه در اواخر عهد ساسانی برخی سلاطين ساسانی تمايل به اين مذهب‏ پيدا كردند و بسياری از خاندانهای اصيل زردشتی به آن گرويدند ، داستانی‏ دلكش و عبرت آموز است و نشان دهنده ضعف معنوی دين زردشت علی رغم‏ قدرت روحانيان آن دين در ميان ايرانيان است . اگر اسلام به ايران نيامده بود ، مسيحيت ايران را می‏گرفت و آيين‏ زردشت به دست عيسويت تباه می‏شد همچنانكه كيشهای مانوی و مزدكی نيز كه‏ از داخل ايران ظهور كرده بودند رقيبهای سرسخت ديگری برای آيين زردشتی‏ بودند پاورقی : ( 1 ) همان كتاب ، صفحه . 295 ( 2 ) همان كتاب ، صفحه . 447