آنروز نيز چندان وارد نبودند ، شكست خوردند ، پس قطعا اين شكست را طبق‏ اظهارات اين نويسنده بايد به حساب پفيوزی ملت ايران گذاشت نه به‏ حساب نارضايی آنها از حكومت و آيين و نظامات داخلی خود و نه به حساب‏ جاذبه آيين و ايدئولوژی جديد به نام اسلام . ثانيا شهرهای ايران به وسيله اعراب مسلمان با خاك يكسان شده است . اين شهرها در كجا بوده و چه نامی داشته است و در كدام كتاب تاريخ نام‏ آنها برده شده است ؟ جوابش را خود سرجان ملكم بايد بدهد . ثالثا موبدان و مباشران معبدها از دم تيغ گذرانده شده‏اند و آتشكده‏ها با آتش سوخته شده است ، اما اينكه مورخينی مانند مسعودی و مقدسی و غير آنان نوشته اند كه تا زمان آنها ( در حدود قرن چهارم ) هنوز آتشكده‏ها باقی و پا بر جا بوده است و حتی امرای مسلمان ضمن پيمان عهد متعهد می‏شدند كه معابد اهل كتاب و از آن جمله مجوس را حفظ كنند ، مطلبی است‏ كه آقای سرجان ملكم نمی‏خواهد بحثی در آن باره بكند . رابعا كتابهای علمی و مذهبی ايران و كسانی كه اين كتابها در تصرفشان‏ بوده است يكجا در معرض تلف واقع شده‏اند . ما بعدا تحت عنوان كتابسوزی در اين باره مفصلا بحث خواهيم كرد . خامسا اعراب مسلمان موبدان را ساحر و كتب مجوس را كتاب سحر می‏ناميدند اين نيز مطلبی است كه برای اولين بار از زبان اين مورخ بی‏ غرض بايد شنيده شود . اين بود دو نظر متضادی كه درباره اسلام و ايران اظهار می‏شود اكنون ما كدام نظر را بپذيريم ؟ آيا آن نظر را بپذيريم كه مدعی است ايران و غير ايران در جاهليت عميقی فرو رفته بود ، افكار و عقايد به پستی گراييده‏ بود ، حكومتها