يعنی ای مردم ، ما همه شما را از يك مرد و يك زن آفريديم و شما را گروهها و قبيله ها قرار داديم تا به اين وسيله يكديگر را بشناسيد . گراميترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست . اين آيه و بيانات و تأكيد رسول اكرم صلی الله عليه و آله و طرز رفتار آن حضرت با غير اعراب و نيز قبايل مختلف عرب راه اسلام را كاملا مشخص كرد . بعدها كه در اثر تسلط امويان و سياست ضد اسلامی آنها ، عده‏ای از اعراب‏ عنصر عربيت را پيش كشيدند و آتش تعصبات قومی و نژادی را بر افروختند ، ساير اقوام مسلمانان بالخصوص بعضی از ايرانيان به مبارزه بانها برخاستند و شعار اين دسته ، آيه فوق بود و خود را " اهل تسويه " يعنی‏ طرفدار مساوات می‏نامند و به مناسبت كلمه " شعوبا " كه در آيه مزبور آمده است ، خود را " شعوبی " می‏خواندند مطابق تفسير بعضی از مفسرين و روايت امام صادق عليه السلام ، مقصود از كلمه " قبايل " واحدهايی نظير واحد عربی است كه به صورت قبيله زندگی ميكنند و مقصود از كلمه " شعوب‏ " واحدهای ملی است كه به صورت يك واحد بزرگتر زندگی می‏كنند . بنابراين وجه اينكه شعوبيه خود را به اين نام خوانده‏اند روشن است و اين‏ خود می‏رساند كه نهضت شعوبی يك نهضت ضد تعصب عربی و يك نهضت طرفداری‏ از اصول اسلامی بوده است ، لااقل اساس اين نهضت چنين بوده است . اگر احيانا افراد معدودی كار خود را به ضديت با اسلام كشانده باشند دليل بر ضد اسلامی بودن شعوبيان نمی‏شود ( 1 ) . به اعتراف همه مورخين حضرت رسول اكرم صلی الله عليه و آله در مواقع‏ زياد اين جمله را تذكر ميداد : « ايها الناس كلكم لادم و آدم من تراب لا فضل لعربی علی عجمی الا بالتقوی » ( 2 ) يعنی همه شما فرزندان آدم هستيد و آدم از خاك آفريده شده است ، پاورقی : ( 1 ) درباره شعوبيه و عكس العمل افراطی برخی از آنان در مقابل نژاد پرستی اعراب پس از اين توضيحاتی خواهيم داد . ( 2 ) تحف العقول ص 34 و سيره ابن هشام‏ج 2 ص . 414