زبان فارسی بود . بعدها خود ايرانيان مسلمان ترجيح دادند كه به زبان عربی‏ برگردانند . ابن النديم در الفهرست می‏نويسد : اولين نقل از زبان ديگر به زبان عربی به امر خالدبن يزيدبن معاويه‏ صورت گرفت ، وی علم دوست بود و به صنعت كيميا علاقه داشت ، جماعتی از فلاسفه يونانی كه در مصر می‏زيستند و با زبان عربی آشنا بودند احضار كرد و فرمان داد عده‏ای از كتب آن فن را از زبان يونانی و قبطی به زبان عربی‏ ترجمه كنند ، و اين اولين ترجمه به زبان عربی است . سپس می‏گويد : دومين ترجمه به زبان عربی نقل ديوان و دفاتر دولتی است كه در زمان‏ حجاج به وسيله صالح بن عبدالرحمن كه از نژاد ايرانی بود ، از زبان فارسی‏ به زبان عربی برگردانده شد . صالح زيردست زاد انفرخ كار می‏كرد و زادانفرخ دبير حجاج بود ، صالح چون به هر دو زبان می‏نوشت مورد توجه حجاج‏ واقع شد . روزی خود صالح به زادانفرخ گفت بيم آن دارم كه حجاج مرا بر تو كه ولی نعم من هستی مقدم بدارد و تو از نظرش بيفتی . زادانفرخ گفت : نترس ، هرگز چنين نخواهد شد ، او به من بيش از تو نيازمند است ، دفتر محاسبات را جز من كسی قادر نيست اداره كند . صالح گفت : به خدا قسم‏ اگر بخواهم می‏توانم دفتر محاسبات را به عربی برگردانم كه اساسا نيازی به‏ زبان فارسی نباشد . زادانفرخ ، صالح را امتحان كرد ، ديد راست می‏گويد تقاضا كرد كه چندی تمارض كند و حاضر نشود ، چنين كرد . حجاج طبيب‏ مخصوص خويش را نزد وی فرستاد طبيب . گفت من كسالتی در او نمی‏بينم ، در اين بين زادانفرخ در فتنه محمدبن اشعث كشته شد و خود به خود صالح‏ جانشين زادانفرخ گشت . صالح يك روز ماجرايی كه بين او وزادانفرخ گذشته‏ بود به حجاج گفت . حجاج خواستار شد