در عين حال نظر به اينكه نظريات منفی غزالی و بندرت نظريات مثبت او نقشی در تحول فلسفه داشته است ، ما او را در رديف فلاسفه آورديم . معروفترين كتاب غزالی احياء علوم الدين است ، كمتر كتابی در ميان‏ مسلمين به اندازه اين كتاب اثر گذاشته است . غزالی سرگذشت معروف و جالبی دارد او در سال 450 متولد و در 505 در گذشته است . در اين طبقه از محمد شهرستانی و ابوحاتم مظفر اسفرازی و ميمون بن نجيب‏ واسطی بايد نام برد ، ولی اولی بيشتر متكلم است تا فيلسوف و دو نفر ديگر بيشتر رياضيدانند تا فيلسوف . طبقه نهم 1 - شرف الدين محمد ايلاقی ، شاگرد ابوالعباس لوكری و عمر خيام بوده‏ است ، هم فيلسوف بوده و هم پزشك ، گويند در جنگ قطوان در سال 536 كشته شد ( 1 ) بعضی او را شاگرد بهمنيار دانسته‏اند ولی با توجه به تاريخ‏ فوت آن دو ، نادرستی اين نظريه روشن است . وی استاد قاضی زين‏الدين عمربن سهلان ساوجی صاحب كتاب البصائر النصيرية است . ايلاقی در سال 536 درگذشته است . 2 - ابوالبركات ، هبةالله بن علی ( يا يعلی ) ملكای بغدادی . يهودی‏ بود و مسلمان شد ، در علت اسلامش اختلاف است ما قبلا شاگردی او را نزد هبةالله بن سعيد ذكر كرديم ، كتاب معروف او كتاب ( المعتبر ) است و واقعا از كتب معتبر فلسفه است ، ابوالبركات فيلسوفی صاحب نظر است ، فلاسفه‏ای مانند صدرالمتألهين به پاورقی : ( 1 ) جزوه آقای احمدی ، نقل از متن عربی صوان الحكمة . ترجمه فارسی‏ اين متن كه نزد من است فاقد اين قسمت است ، ولی اين ترجمه بطور كلی‏ بسياری از قسمتها را حذف كرده ، در حقيقت تلخيص است نه ترجمه كامل .