زرتشت دانست ، افسوس گذشته خوردن در آن روزگار بسيار رواج داشت به‏ ويژه در ميان شاعرانی كه روحی حساس داشتند اين اندوه گذشته معمول تر بود اما ديگر بازگشت به گذشته ناشدنی بود . زبان فارسی نوين يكی از زبانهای‏ اسلامی همپايه عربی گشته بود . شك نيست كه اكنون اسلام از تكيه بر زبان‏ عربی بی نياز گشته بود . ديگر اسلام دارای ملتهای بسيار و فرهنگی جهانی‏ گشته بود و ايران در گرداندن فرهنگ اسلامی نقشی بزرگ داشت . مستر فرای در صفحه 400 كتاب خود درباره ورود واژه‏های عربی به زبان‏ فارسی و تأثيرات آن ، تحت " عنوان آغاز زندگی نوين ايران " چنين‏ می‏گويد : در برخی فرهنگها زبان بيشتر از دين يا جامعه در ادامه يافتن يا بر جای‏ ماندن آن فرهنگ اهميت دارد . اين اصل با فرهنگ ايران راست می‏آيد ، زيرا كه بی شك در پيوستگی زبان فارسی ميانه ( فارسی عهد ساسانی ) و فارسی نوين ( فارسی دوره اسلامی ) نمی توان ترديد روا داشت ، با اينهمه‏ اين دو يكی نيستند . بزرگترين فرق ميان اين دو زبان راه يافتن بسياری از واژه های عربی است در فارسی نوين كه اين زبان را از نظر ادبيات نيرويی‏ بخشيده و آنرا جهانگير كرده است و اين برتری را در زبان پهلوی نمی توان‏ يافت . به راستی كه عربی فارسی نوين را توانگر ساخت و آن را توانای‏ پديد آوردن ادبياتی شكوفان به ويژه در تهيه شعر ساخت . چنانكه شعر فارسی‏ در پايان قرون وسطی به اوج زيبايی و لطف رسيد . فارسی نوين راهی ديگر پيش گرفت كه قافله سالار آن گروهی مسلمانان ايرانی بودند كه در ادبيات‏ عرب دست داشتند و نيز به زبان مادری خويش بسيار دلبسته بودند . فارسی‏ نوين كه با الفبای عربی نوشته می‏شد در سده نهم