معروف است و از نوع آتشهای بهرام است كه تفصيلش را خوانديد می‏گويد : در سنت پارسيان است كه آتش بهرام را مهاجرين از ايران با خود آوردند ، شايد هم درست باشد چه غالبا در تاريخ طبری و مسعودی می‏خوانيم كه‏ ايرانيان از بيم آنكه آتش به دست دشمنی افتد و خاموش شود در وقت‏ شكست آن را ( 1 ) با خود برداشته به جای دورتر فرو می‏گذاشتند ، هر چند كه به تدريج آتشكده‏های با شكوه ايران خاموش و به مسجد تبديل يافت ، ولی‏ تا حدی كه ممكن بود در نگهداری آن كوتاهی نكردند ، يزدگرد سوم پس از شكست نهاوند ، خود بشخصه آتش مقدس ری را كه مخصوصا محترم شمرده می‏شد برگرفته به مرو برد . اگر هم " ايرانشاه " پس از ورود مهاجرين در " سنجان " در سال 716 برپا شده باشد باز 1230 سال از عمرش می‏گذرد و هماره پريشانی و سرگشتگی‏ خواستارانش را در كشور بيگانه نگران بود ، ولی در كشاكش روزگار رنگ‏ سرخ خويش نباخته ، ياران را با زبان گرم به پايداری و دلگرمی پند همی‏ داد . پس از شكست سنجان در جايی كه بيشتر اقامت نموده نوساری است كه‏ مدت 235 سال در آنجا بود ، فقط دو سال ، از سال 1733 تا 1736 در سورت ( خاموشی و سردی ) به سر برد . . . اينك 204 سال است كه در اين ده‏ استقرار يافته است . هزاران تن زردشتی از دستور و موبد و هيربد و بهدين‏ دور آن را گرفته‏اند . زرتشتيان ايران و پارسيان هندوستان نيز به زيارت‏ آن می‏روند مخصوصا ماههای ارديبهشت و آذر ماه اوقات زيارت آنجاست ، از سرای اين " ايران خديو " ( يعنی آتشكده ايرانشاه ) در بامداد و نيمروز و شام سرود اوستا از موبدان پاورقی : ( 1 ) و در واقع خدا و " پناه جهان " را همچنانكه در بندهش آمده و در صفحات پيشين نقل كرديم از ترس ازحائی ، به جای می‏برده‏اند !