زبان عبری يا سريانی يا هر دو زبان را فرا گرفت و اين تشويق و ترغيب‏ سبب می‏شد كه صحابه به جستجوی علم رو آورند ، چنانكه عبدالله بن عباس‏ بنابر مشهور به كتب تورات و انجيل آشنايی پيدا كرد و عبدالله بن عمرو بن عاص نيز به تورات و به قولی نيز به زبان سريانی و قوت پيدا كرده‏ بود . اين تاكيد و تشويق پيغمبر هم علاقه مسلمين را به علم افزود و هم‏ علما و اهل علم را در نظر آنان بزرگ كرد ( 1 ) . اكنون وارد بحث در نقش مهم و مؤثر ايرانيان در علوم و فرهنگ اسلامی‏ بشويم . هدف ما در اين كتاب توضيح نقش مؤثر ايرانيان در تدوين و تكوين علوم‏ و فرهنگ اسلامی است آنچه گفتيم از باب مقدمه بود و ذكر آن را ضروری‏ می‏دانستيم . تكرار كرده و بار ديگر تأكيد می‏كنيم كه : تمدن اسلامی از هيچ قوم به‏ خصوص نيست ، بلكه از آن اسلام و مسلمانان است هيچ ملتی حق ندارد آن را به نام خود قلمداد كند ، چه عرب و چه ايرانی و چه غير اينها . هر ملتی‏ حق دارد سهم خود را مشخص كند . قرائت و تفسير در ميان علوم اسلامی ، اولين علمی كه تكون يافت . علم قرائت و پس از آن علم تفسير بود . علم قرائت مربوط به لفظ قرآن است كه چگونه خوانده‏ شود ، و علم تفسير مربوط به مفاهيم و معانی كلام‏الله مجيد است . در علم قرائت ، اصول و قواعد وقف و وصل و مد و تشديد و ادغام و غيره‏ بيان می‏شود ، بعلاوه بعضی از كلمات قرآن كريم كه به شكلهای مختلف قرائت‏ شده است ، پاورقی : ( 1 ) كارنامه اسلام ، صفحات 17 - . 18