در شمار مؤلفان كتب حديث ياد كرديم . ابن‏النديم در الفهرست عده‏ای از كتابهای فقهی شيعه و مؤلفان آنها را در عصر ائمه عليهم‏السلام تحت عنوان " فقهاء الشيعه " نام می‏برد . عده‏ای از فقهاء عصر ائمه ايرانی بوده‏اند ، ولی البته نسبت به فقهاء غير ايرانی آن‏ عصر در اقليتند . بطور كلی در فقهاء شيعه چه در عصر ائمه عليهم‏السلام و چه در اعصار بعد تا حدود قرن هفتم اكثريت را فقهاء غير ايرانی تشكيل می‏داده‏اند قدمای‏ فقهاء شيعه كه در حال حاضر كتب‏شان در دست است و در كتب فقهی آراء و نظرياتشان نقل می‏شود غالبا غير ايرانی می‏باشند . در طبقه قدما ، صدوق اول علی بن حسين بن بابويه قمی ، و صدوق دوم محمد بن علی بن الحسين ، بلكه همه آل بابويه از قبيل شيخ منتجب الدين رازی كه‏ از احفاد حسين بن علی ابن بابويه قمی است ، و همچنين شيخ الطائفه‏ ابوجعفر طوسی و شيخ سلار بن عبدالعزيز ديلمی صاحب كتاب مراسم و شاگرد شيخ مفيد و سيد مرتضی ، و ابن حمزه طوسی صاحب كتاب وسيله ، و عياشی‏ سمرقندی كه قبلا در عداد مفسرين نامش برده شد و گفتيم ابن النديم كتب‏ فقهی زيادی از او نام می‏برد و مدعی است كه كتبش در خراسان رواج فراوانی‏ دارد همه ايرانی هستند . ولی در مقابل ، عده بيشتری از فقهاء شيعه را تا قرن هفتم می‏بينيم كه‏ غير ايرانی هستند ، از قبيل ابن جنيد ، ابن ابی عقيل ، شيخ مفيد ، سيد مرتضی علم‏الهدی ، قاضی عبدالعزيز بن براج ، ابوالصلاح حلبی ، سيد ابوالمكارم ابن زهره . ابن ادريس حلی ، محقق حلی ، علامه حلی و غير اينها كه ذكر خواهيم كرد . علت اين مطلب واضح است ، شيعه در آن دوره‏ها در ايران در اقليت بوده‏ است . شيعيان لبنان ، حلب ، عراق ظاهرا از شيعيان ايران هم بيشتر بوده‏اند و هم شرائط مساعدتری داشته‏اند . از قرن هفتم به بعد ، مخصوصا در سه چهار قرن اخير اكثريت فقهاء شيعه‏ را