به وجود آورد كه تمام دنيای اسلام را به هم مربوط ساخت و عامل مهمی در خلق هر نوع اثر هنری گرديد ، تباين در هنر دينی و غير دينی آنطور كه‏ دنيای غرب می‏شناسد در اينجا به كلی از بين رفته است . البته عبادتگاهها به علت احتياجات عملی ، شكل معماری خاصی پيدا كرده اند ولی تزيين آنها درست مطابق قواعدی بوده كه در مورد ابنيه غير دينی هم رعايت شده است ( 1 ) . ايضا می‏گويد : آنچه در اينجا كمال اهميت را دارد اينست كه با وجود برخوردهای شديد سياسی در قرون وسطی ، بين تمام كشورهای اسلامی روابطی وجود داشت كه نه‏ تنها معاملات تجاری را رونق می‏داد ، بلكه امكان توسعه و تبادل پيشرفتهای‏ فرهنگی را نيز ميسر می‏ساخت . سفرنامه‏های جهانگردان و جغرافيدانان بزرگ‏ عرب حاكی از آن است كه چگونه مردم يك كشور از مزايای كشورهای ديگر مطلع بوده اند . بنابراين جای هيچگونه تعجبی نيست اگر می‏بينيم كه‏ كشفيات تكنيكی جديد و پيشرفتهای هنری با سرعت به همه جا راه پيدا كند . هر كس در مكتب جهان بينی غربی تعليم ديده است بايد پيش خود مجسم كند كه در دنيای اسلام شرائط اوليه ديگری حكمفرما بود و اين شرائط بيش از هر چيز در خلق آثار هنری مؤثر بود ( 2 ) . آنچه اين دانشمند می‏گويد اگر چه مخصوص ايران نيست ، و شامل تمام‏ قلمرو اسلامی می شود ولی به هر حال شامل ايران هم هست نكته جالب در بيان‏ اين دانشمند اينست كه می‏گويد مسلمانان از نژادهای مختلف بر روی‏ اختلافات پاورقی : ( 1 ) هنر اسلامی ، ترجمه مهندس هوشنگ طاهری ، صفحه . 6 ( 2 ) همان كتاب ، صفحه . 8