نشينی می‏كردند اين جمعيت در ميان مردم ايران گم می‏شدند ، ولی با اين همه‏ چنانكه گفتيم حكومت ساسانی به دست همين عده برای هميشه محو و نابود شد. پس علت اساسی شكست ايران را در جای ديگری بايد جستجو كنيم . ناراضی بودن مردم حقيقت اين است كه مهمترين عامل شكست حكومت ساسانی را بايد ناراضی‏ بودن ايرانيان از وضع دولت و آيين و رسوم اجحاف آميز آن زمان دانست . اين نكته از نظر مورخين شرقی و غربی مسلم است كه رژيم حكومت و اوضاع‏ اجتماعی و دينی آن روز بقدری فاسد و خراب بود كه تقريبا همه مردم از آن‏ ناراضی بودند . اين نارضايی ناشی از جريانهای چند سال اخير بعد از خسرو پرويز نبود زيرا اگر روح مردمی به اساس يك رژيم يا يك آيين خوشبين باشد نارضايی‏ موقت سبب نمی شود كه هنگامی كه دشمن مشترك رو می‏آورد آن مردم نجنگند ، بر عكس اگر روح ملی زنده باشد هر چند اوضاع ظاهر خراب باشد ، در اينگونه مواقع ملت خود را جمع و جور می‏كند اختلافات داخلی را كنار می‏گذارد ، و يكدست به دفع دشمن مشترك می‏پردازد ، همچنانكه نظير آنرا در تاريخ زياد ديده‏ايم . معمولا هجوم دشمن سبب اتحاد بيشتر و از ميان رفتن اختلافات داخلی می‏شود ، اما اين به شرطی است كه يك روح زنده در آن مملكت كه از مذهب يا حكومت آنان سرچشمه بگيرد وجود داشته باشد . در عصر خودمان می‏بينيم كه اعراب با آنهمه اختلافات و تفرقه‏ها كه در ميانشان هست و استعمار هم آن را دامن می‏زند ، وجود دشمن مشترك يعنی‏ اسرائيل عامل وحدت آنها شده است . قوای آنان را تدريجا جمع و جور می‏كند ، شعور