در روزگاری كه مسلمانان با دولت ساسانی می‏جنگيدند كشور ايران با همه‏ اغتشاشات و از هم پاشيدگيهائی كه داشت از نظر نظامی بسيار نيرومند بود . ايران آنروز با مقايسه مسلمانان آنروز طرف نسبت نبود . در آن زمان دو قدرت درجه اول بر جهان حكومت می‏كرد : ايران و روم . ساير كشورها يا تحت الحمايه آنها بودند يا باج گزار آنها . ايرانيان آنروز چه از نظر سرباز و اسلحه و وسائل جنگی و چه از نظر كثرت جمعيت ، و چه از نظر آذوقه و تجهيزات و امكانات ديگر ، برتری‏ فوق العاده ای نسبت به مسلمانان داشتند . اعراب مسلمان حتی با فنون جنگی آنروز در سطحی كه ايرانيان و روميان‏ آشنا بودند ، آشنا نبودند اعراب فنون جنگی را به طور كامل نمی‏دانستند لهذا احدی در آن زمان نمی توانست آن شكست عظيم ايران را به دست اعراب‏ مسلمان پيش بينی كند . در اينجا ممكن است گفته شود كه علت پيروزی مسلمانان شور ايمانی و هدفهای روشن و ايمان و اعتقاد آنها به رسالت تاريخی شان و اطمينان كامل‏ به پيروزی و بالاخره ايمان و اعتقاد محكم آنان نسبت به خدا و روز جزا بود . البته در اينكه اين حقيقت در اين پيروزی خيلی دخيل بوده است حرفی‏ نيست ، فداكاريها و جانبازيهای آنان و سخنانی كه از آنان در آن اوقات‏ باقی مانده نشان می‏دهد كه ايمان آنان به خدا و قيامت و صدق رسالت نبی‏ اكرم و رسالت تاريخی خودشان كامل بوده است ، معتقد بوده اند جز خدا را نبايد پرستش كرد و مللی را كه غير خدا را به هر شكل و هر صورت پرستش‏ می‏كنند بايد نجات داد ، برای خود رسالتی قائل بوده اند كه توحيد الهی و عدل اجتماعی را برقرار كنند ، طبقات مظلوم را از چنگ طبقات ستمگر رها سازند . سخنانی كه در مواقع مختلف در مقام تشريح هدفهای خود گفته اند نشان‏