است و او در ملك خود شريك ندارد « لم يتخذ صاحبه و لا ولدا و لم يكن له‏ شريك فی الملك و لم يكن له ولی من الذل و كبره تكبيرا ». توحيد در عبادت مربوط است به عكس العمل بنده در برابر خالق ، يعنی‏ همان طور كه او يگانه در ذات و در صفات و در افعال است ، انسان نيز در مقام پرستش بايد تنها او را پرستش كند و به او ملتجی شود . « و ما امروا الا ليعبدوا الله مخلصين له الدين ». آنچه در مورد زردشت محقق است اين است كه به توحيد در عبادت دعوت‏ می‏كرده است . اهورامزدا كه از نظر شخص زردشت نام خدای ناديده خالق‏ جهان و انسان است تنها موجودی است كه شايسته پرستش است . زردشت كه‏ رسما خود را مبعوث از جانب اهورامزدا می‏خوانده است مردم را از پرستش‏ ديوها كه معمول آن زمان بوده است نهی می‏كرده است . آقای دكتر معين انكار دارد كه آريائيان قبل از زردشت قوای مضر طبيعت‏ را و يا ديوها را می‏پرستيده‏اند ، مدعی است كه آريائيان در دوره طبيعی‏ محض فقط قوا و ارواح سودمند طبيعت را می‏پرستيده‏اند نه قوا و يا ارواح‏ مضره را ، می‏گويد : آنان ( آريائيان ) از اين ارواح مضر متنفر بودند ، آنها را لعنت‏ می‏كردند و هيچ وقت در صدد بر نمی‏آمدند كه رضايت خاطرشان را فراهم و به‏ واسطه قربانيها ، اوراد و عبادتهای مختلف غضب ايشان را مبدل به رحمت‏ سازند و همين خود يكی از وجوه اختلاف اساسی معتقدات اقوام آريايی با اقوام ترك و مغول می‏باشد ، چه مطابق عقيده اينان بايد قوای مضر را بوسيله عبادت و قربانيها ارضا كرد ، بايد مرحمت و دفع مضرت آنان را خريد و با ايشان ساخت ( 1 ) . پاورقی : ( 1 ) مزديسنا و ادب پارسی صفحه . 36