چه خوب بود كه چند زبان ديگر همچون زبان فارسی در ميان مسلمين وجود داشت كه هر يك می‏توانستند با استعداد مخصوص خود به اسلام خدمت جداگانه‏ ای بنمايند . اين اولا . ثانيا ، زبان فارسی را چه كسانی و چه عواملی زنده نگاه داشتند ؟ آيا واقعا ايرانيها خودشان زبان فارسی را احيا كردند يا عناصر غير ايرانی در اين كار بيش از ايرانيها دخالت داشتند ؟ و آيا حس مليت ايرانی عامل‏ اين كار بود يا يك سلسله عوامل سياسی كه ربطی به مليت ايرانی نداشت ؟ طبق شواهد تاريخی ، بنی عباس كه از ريشه عرب و عرب نژاد بودند از خود ايرانيها بيشتر زبان فارسی را ترويج می‏كردند و اين بدان جهت بود كه‏ آنها برای مبارزه با بنی اميه كه سياست شان عربی بود و بر اساس تفوق‏ عرب بر غير عرب ، سياست ضد عربی پيشه كردند ، و به همين دليل است كه‏ اعراب ناسيوناليست و عنصر پرست امروز ، بنی اميه را مورد تجليل قرار می‏دهند و از بنی العباس كم و بيش انتقاد می‏كنند . بنی العباس به خاطر مبارزه با بنی اميه كه اساس سياستشان قوميت و نژاد و عنصر پرستی عربی بود با عربيت و هر چه موجب تفوق عرب بر غير عرب بود مبارزه می كردند ، عنصر غير عرب را تقويت می‏كردند و اموری را كه سبب می‏شد كمتر غير عرب تحت تاثير عرب قرار بگيرند نيز تقويت‏ می‏كردند و به همين جهت به ترويج زبان فارسی پرداختند و حتی با زبان عربی‏ مبارزه كردند . ابراهيم امام كه پايه گذار سلسله بنی عباس است به ابو مسلم خراسانی‏ نوشت : " كاری بكن كه يكنفر در ايران به عربی صحبت نكند و هر كس را كه ديدی به عربی سخن می‏گويد بكش " ( 1 ) . مسترفرای ، در صفحه 387 كتاب خود می‏گويد : پاورقی : ( 1 ) نقل از خطط مقريزی .