اهل خراسان است ، در سال 385 متولد شده و در سال 408 يعنی در سال 23 سالگی به بغداد كه آنوقت مركز بزرگ علوم و فرهنگ اسلامی بود مهاجرت‏ كرد و تا پايان عمر در عراق ماند و پس از استادش سيد مرتضی رياست علمی‏ و فتوائی شيعه به او منتقل شد . مدت پنج سال پيش شيخ مفيد درس خوانده‏ است ساليان دراز از خدمت شاگرد مبرز شيخ مفيد يعنی سيد مرتضی بهره‏مند شده است . استادش سيد مرتضی در سال 436 درگذشت و او 24 سال ديگر بعد از استادش در قيد حيات بود . دوازده سال بعد از سيد در بغداد ماند ولی‏ بعد به علت يك سلسله آشوبها كه خانه و كتابخانه‏اش به تاراج رفت به‏ نجف مهاجرت كرد و حوزه علميه را در آنجا تأسيس كرد و در سال 460 در همانجا درگذشت . قبرش در نجف معروف است . شيخ طوسی كتابی در فقه دارد به نام النهايه كه در قديم‏الايام كتاب درسی‏ طلاب بوده است ، كتاب ديگری دارد به نام مبسوط كه فقه را وارد مرحله‏ جديدی كرده است و در عصر خودش مشروحترين كتاب فقهی شيعه بوده است . كتاب ديگری دارد به نام خلاف كه در آنجا هم آراء فقهاء اهل سنت را ذكر كرده و هم رأی شيعه را . شيخ طوسی كتابهای ديگر نيز در فقه دارد . قدما تا حدود يك قرن پيش اگر در فقه " شيخ " به طور مطلق می‏گفتند مقصود شيخ طوسی بود و اگر شيخان می‏گفتند مقصود شيخ مفيد و شيخ طوسی بود . شيخ‏ طوسی يكی از چند چهره معروفی است كه در سراسر فقه نامشان برده می‏شود . خاندان شيخ طوسی تا چند نسل همه از علما و فقها بوده‏اند ، پسرش شيخ‏ ابوعلی ملقب به مفيد ثانی فقيه جليل القدری است . و بنابر نقل‏ مستدرك‏الوسائل ( ج 3 ص 498 ) او كتابی دارد به نام امالی و كتاب‏ النهايه پدرش را نيز شرح كرده است . مطابق نقل كتاب لؤلؤالبحرين دختران شيخ طوسی نيز فقيهه و فاضله‏ بوده‏اند شيخ ابوعلی فرزندی دارد به نام شيخ ابوالحسن محمد ، بعد از پدرش‏ ابوعلی مرجعيت و رياست حوزه علميه به او منتقل شد و بنا بر نقل ابن‏ عماد حنبلی در كتاب شذرات