14 - فتح‏القدير ، اين تفسير تأليف محمدبن علی بن محمدبن عبدالله‏ شوكانی يمنی است . شوكانی در شهر صنعای يمن بزرگ شد و در همانجا به‏ مقام تدريس وافتا رسيد شوكانی كتابی دارد به نام " نيل الاوطار من اسرار منتقی الاخبار " بيشتر شهرت شوكانی به واسطه اين كتاب است . شوكانی در سال 1250 در گذشته است . چهارده تفسيری كه نام برديم ظاهرا معروفترين و مشهورترين و رائجترين‏ تفاسير اهل تسنن تا قرن سيزدهم است . در قرن چهاردهم در ميان اهل تسنن‏ نيز تفاسير مهمی در مصر و ساير بلاد اسلامی نگارش يافته كه ما از ذكر آنها خودداری كرديم . از چهارده مفسر نامبرده شش نفر چنانكه ديديم ايرانی‏ می‏باشند . بعضی از تفاسيری كه ايرانيان نوشته‏اند در درجه اول قرار دارد و غالب آنها قبل از قرن هفتم نوشته شده است . دو نفر از چهارده نفر ، يمنی ، دو نفر از بلاد عثمانی ، يك نفر اندلسی ( اسپانيايی ) يك نفر شامی يك نفر مصری ، و يك نفر عراقی است . چنانكه ملاحظه می‏شود در اين خدمت گرانبها به اسلام يعنی قرائت و تفسير غلبه با ايرانيان است ايرانيان مسلمان از همه مسلمانان ديگر بيشتر شور و نشاط و ايمان و اخلاص نشان داده‏اند . حديث و روايت يكی از ميدانهای خدمت ايرانيان به اسلام در صحنه علم و فرهنگ ، فن‏ حديث است فن حديث يعنی فن استماع و قرائت و ضبط و جمع و نقل سخنان‏ رسول اكرم يا ائمه اطهار . فن حديث نيز مانند تفسير به دو شاخه شيعی و سنی منقسم می‏گردد . محرك اصلی مسلمين به فراگيری و جمع و نقل اخبار و احاديث اولا نياز مسلمين به احاديث در امور دينی بود . ثانيا شخص رسول اكرم بنا بر روايت مسلم و قطعی شيعه و سنی مكرر مردم را تشويق می‏كرد كه آنچه از او می‏شنوند ضبط