المتاخرين حاج شيخ مرتضی انصاری قرار گرفت . در همان ايام ، توفيق تشرف حضور آقا سيد علی شوشتری را يافت و در نزد آن عارف كامل مراحل سير و سلوك را طی كرد و خود به مقامی از كمال و معرفت رسيد كه كمتر نظيری برايش می‏توان جست . اگر همه شاگردان حوزه حكيم سبزواری به حضور در حوزه او افتخار می‏كنند ، حوزه حكيم به حضور چنين مردی مفتخر است . حوزه تعليم و تربيت مرحوم آخوند ملا حسينقلی بيشتر حوزه تربيت بود تا تعليم ، حوزه انسانسازی بود ، از اين حوزه مردان بزرگی برخاسته‏اند ، از مطالعه مواضع متفرقه كتاب نقباء البشر می‏توان به وسعت دائره آن پی برد . طبق آنچه از مدارك و اسناد منتشره درباره سيد جمال‏الدين اسدآبادی‏ معروف به افغانی به دست می‏آيد ( 1 ) سيد در مدت اقامتش در نجف از محضر دو نفر بهره‏مند شده است : يكی شيخ انصاری و ديگر آخوند ملا حسينقلی‏ . نظر به اينكه تصريح شده كه سيد در نجف به تحصيل علوم عقلی اشتغال‏ داشته به علاوه از آثارش كم و بيش پيدا است و هم تصريح شده كه سيد از محضر اين دو نفر استفاده كرده است ، ظاهر اينست كه سيد علوم عقلی را نزد آخوند آموخته است . عليهذا سيد جمال با يك واسطه شاگرد حكيم‏ سبزواری است . سيد جمال طبق مدارك موجود در مدت اقامت در نجف با مرحوم سيد احمد كربلائی تهرانی و مرحوم سيد سعيد حبوبی از شاگردان آخوند همدانی كه به‏ وارستگی و طی مراحل سير و سلوك معروفند رفاقت و صميميت داشته است ( 2 ) و اين يكی ديگر از شگفتيهای زندگی اين مرد خارق‏العاده است و بعد تازه‏ای به شخصيت او می‏دهد . پاورقی : ( 1 - 2 ) رجوع شود به كتاب ( سيد جمال الدين حسينی پايه‏گذار نهضتهای‏ اسلامی ) صفحات 26 - 31 و به ( مجموع اسناد و مدارك درباره سيد جمال ) گردآورده دكتر اصغر مهدوی و ايرج افشار .