| قصههاى قرآن به قلم روان - محمد محمدى اشتهاردى رحمه الله علیه | |
3 - آيا خشنودى كه در كشور ما بمانى و مهمان ما باشى؟
او در پاسخ، اين آيه را خواند: حتّى يَأذَنَ لِى أَبِى؛ تا پدرم به من اجازه دهد.(734)
و در موردى ديگر، از ايشان پرسيده شد:
4 - مىخواهيم از اين خانه فعلى كه در آن سكونت دارى، به جاى ديگرى برويم، و براى پدرت خانه بخريم، نظر شما چيست؟
او در پاسخ اين آيه را خواند: اءنّا هيهُنا قاعِدُونَ؛ ما همين جا نشستهايم.(735)
5 - شخصى از او سؤال كرد: آيا مىخواهى پسر من شوى؟
او در پاسخ اين آيه را خواند: وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ؛
سوگند به پدر و فرزندش.(736)
6 - از او سؤال شد، آيا بازى را دوست دارى؟
او در پاسخ، اين آيه را خواند: وَ لا تَنسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنيا؛
بهرهات را از دنيا فراموش نكن.(737)
7 - آيا كودكان همسال تو، به تو آزار نمىرسانند؟
او در پاسخ اين آيه را خواند: فَبِئسَ القَرينُ؛ پس چه بد همنشينى بودى؟(738) اشاره به اين كه همنشين بد موجب آزار است، و گاهى بعضى از كودكان مرا آزار مى دهند.
8 - آيا هيچگاه از پدرت كتك خوردهاى؟
او در پاسخ اين آيه را خواند: قالُوا بَلى؛ گفتند: آرى. اشاره به اين كه آرى كتك خوردهام.(739)
9 - آيا هيچگاه پدرت با تو دعوا كرده است و سپس تو را بخشيده است؟
او در پاسخ، اين آيه را خواند: وَ اءِذا ما غَضَبُوا هُم يَغفِرُونَ؛
مومنان هنگامى كه خشمگين شوند، عفو مىكنند. اشاره به اين كه آرى، پدرم به من خشم كرده و مرا بخشيده است.(740)
10 - تو اين همه فضل و كمال، استعداد و حافظه را در اين سن و سال از كجا آوردهاى؟
او در پاسخ، اين آيه را خواند: يُوتِى الحِكمَةَ مَن يَشآءُ وَ مَن يُؤتِى الحِكمَةَ فَقَد اُوتِىَ خَيراً كَثِيراً؛
خداوند دانش و حكمت را به هر كس بخواهد (و شايسته بداند) مىدهد، و به هر كس دانش داده شود، به او خير فراوانى داده شده است.(741) اشاره به اين كه، اين فضل و كمال از طرف خداست كه به من داده شده است.
نتيجه اين كه: وقتى يك كودك عادى در خردسالى به لف خدا داراى چنين موهبت و امتياز فوق العادهاى شد،(742) نبايد تعجب كرد كه چگونه حضرت يحيى و عيسى عليهماالسلام در كودكى به مقام نبوت رسيدهاند و يا امام جواد عليهالسلام و امام هادى و حضرت مهدى (عج الله تعالى فرجه الشريف) در دوران كودكى به مقام امامت رسيدهاند كه چنين موضوعى محال نيست، و به اذن الهى به علت مصالحى به بعضى از افراد داده مىشود.
مدتى بود كه بنى اسرائيل بدون پيامبر و رهبر مانده بودند و همين امر موجب آشوب و بروز بلاهاى بسيار در ميانشان شده بود، تا آن هنگام كه حضرت يحيى عليهالسلام به هفت سالگى رسيد. آن حضرت در اين سن و سال براى هدايت مردم قيام كرد و در محل اجتماع مردم سخنرانى نمود. پس از حمد و ثناى الهى، ايام خدا را به ياد مردم آورد، و هشدار داد كه گرفتارىها و بلاها بر اثر گناهانى است كه در ميان بنى اسرائيل رايج شده است، و عاقبت نيك از آن پرهيزكاران است، و آنها را به آمدن حضرت مسيح عليهالسلام بشارت داد.(743)
روزى كودكان نزد يحيى عليهالسلام آمدند و گفتند: اِذهَب بِنا نَلعَبُ؛ بيا برويم و با هم بازى كنيم.
يحيى عليهالسلام در پاسخ فرمود: ما لِلَعبٍ خُلقِنا؛ ما براى بازى كردن آفريده نشدهايم.(744)
آرى، يحيى عليهالسلام در همان خردسالى ره صدساله مىپيمود، هرگز به كارهاى بيهوده دست نمىزد، و اهداف منطقى و سودمند را بر سرگرمىهاى بىحاصل، ترجيح ميداد.
يحيى عليهالسلام در همان خردسالى از پارسايان برجسته بود. هرگز دلبستگى به دنيا نداشت و همواره به خدا و آخرت مىانديشيد. او در عصر پدرش زكريا عليهالسلام به مسجد بيت المقدس وارد شد، راهبان و دانشمندان عابد را ديد كه پيراهن مويين و كلاه پشمينه و زبر پوشيدهاند و با وضع دلخراشى خود را به ديوار مسجد بستهاند و مشغول عبادت هستند، يحيى عليهالسلام با ديدن آن منظره نزد مادرش آمد و گفت: براى من پيراهن مويين و كلاه پشمينه بباف تا بپوشم و به مسجد بيت المقدس بروم و با راهبان و علماى عابد بنى اسرائيل به عبادت خدا اشتغال ورزم.
مادرش گفت: صبر كن تا پيامبر خدا پدرت بيايد و با او در اين مورد مشورت كنيم. صبر كردند تا حضرت زكريا عليهالسلام آمد، مادر يحيى عليهالسلام جريان را به حضرت زكريا عليهالسلام خبر داد، زكريا عليهالسلام به يحيى عليهالسلام گفت: چه موجب شده كه به اين فكرها افتادهاى، با اين كه هنوز كودك هستى؟
يحيى عليهالسلام گفت: پدرجان! آيا نديدهاى افرادى را كه كوچكتر از من بودند، حادثه مرگ را چشيدند؟
يحيى عليهالسلام بسيار گريه كرد، به گونهاى كه آثار سخت گريه در چهرهاش آشكار شد، اين خبر به مادرش رسيد، او نزد پدرش يحيى عليهالسلام آمد، از سوى ديگر زكريا نيز آمد و علما و راهبان اجتماع كردند، زكريا عليهالسلام وقتى كه آن وضع دلخراش را از يحيى عليهالسلام ديد فرمود: پسر جان! اين چه حالى است كه در تو مىنگرم، من از درگاه خدا خواستم تا تو را به من ببخشد، و به وسيله تو چشمم را روشن سازد.
يحيى عليهالسلام گفت: پدر جان تو مرا به اين كار و حال امر نمودى.
زكريا عليهالسلام فرمود: كى تو را چنين دستور دادم؟
يحيى عليهالسلام عرض كرد: آيا نگفتى كه بين بهشت و دوزخ عقبى (گردنه)اى است كه جز گريهكنندگان از خوف خدا، كسى از آن عبور نمىكند؟
زكريا عليهالسلام فرمود: حالا كه چنين است به كوشش خود ادامه بده، و حال و شأن تو غير از حال و شأن من است.
يحيى عليهالسلام برخاست و پيراهن موئين خود را از تن بيرون آورد، و به جاى آن دو قطع نمد (لباس سفت) به او داد، و او را به حال خودش رها ساخت.
يحيى عليهالسلام آن قدر از خوف خدا گريه كرد كه اشكهايش جارى شد، و آن دو قطعه نمد از اشكهاى او خيس شدند، و قطرههاى اشكش از سر انگشتانش فرو مىچكيد.
زكريا عليهالسلام وقتى كه حال و وضع پسرش يحيى عليهالسلام را مشاهده كرد، سرش را به جانب آسمان بلند كرد، و گفت: خدايا! اين پسر من است، و اين اشكهاى چشمانش مىباشد، اى خدايى كه مهربانترين مهربانان هستى.(745)
هرگاه حضرت زكريا عليهالسلام مىخواست بنى اسرائيل را موعظه كند، به طرف راست و چپ نگاه مىكرد، اگر يحيى عليهالسلام را در ميان جمعيت مىديد از بهشت و دوزخ سخنى نمىگفت.
روزى بر مسند نشست تا بنى اسرائيل را موعظه كند، يحيى عليهالسلام كه عبايش را بر سر نهاده بود، والد مجلس شد و در گوشهاى در ميان جمعيت نشست. زكريا عليهالسلام به جمعيت نگريست، و يحيى عليهالسلام را نديد، آن گاه در ضمن موعظه فرمود:
اى بنى اسرائيل! دوستم جبرئيل از جانب خداوند به من خبر داد كه در جهنم كوهى به نام سكران وجود دارد، در پايين اين كوه درهاى هست كه نامش غضبان است، زيرا غضب خدا در آن وجود دارد، در پايين اين كوه درهاى هست كه طول آن به اندازه مسير صد سال راه است، در ميان آن چاه چند تابوت از آتش وجود دارد، و در ميان هر يك از آن تابوتها چند صندوق آتشين و لباس آتشين و زنجيرهاى آتشين هست.
يحيى عليهالسلام تا اين سخن را شنيد برخاست و با شيون، فرياد كشيد و گفت: واغَفلَتاه مِنَ السَّكرانِ؛ واى بر من از غافل شدنم از كوه سكران!
سپس حيران و سرگردان، سراسيمه از مجلس خارج شد و سر به بيابان گذاشت و از شهر خارج شد.
زكريا عليهالسلام بى درنگ از مجلس بيرون آمد و نزد مادر يحيى عليهالسلام رفت و ماجرا را به او خبر داد، و به او گفت: هم اكنون برخيز و به جستجوى يحيى عليهالسلام بپرداز، من ترس آن دارم كه ديگر او را نبينم مگر اين كه دستخوش مرگ شده باشم.
مادر يحيى عليهالسلام برخاست واز شهر خارج شد و به جستجوى يحيى عليهالسلام پرداخت، در بيابان چند نفر جوان را ديد، از آنها جوياى يحيى عليهالسلام شد، آنها اظهار بى اطلاعى كردند، مادر يحيى عليهالسلام همراه آن جوانان به جستجو پرداختند تا چوپانى را در بيابان ديدند، مادر يحيى عليهالسلام از او پرسيد: آيا جوانى با قيافه چنين و چنان نديدى؟
چوپان گفت: گويا در جستجوى يحيى پسر زكريا عليهالسلام هستى؟
مادر يحيى گفت: آرى، او پسر من است، نامى از دوزخ در نزد او بردند، او بر اثر شدت خوف، سراسيمه سر به بيابان گذاشته و رفته است.
چوپان گفت: من همين ساعت او را در كنار گردنه فلان كوه ديدم كه پاهايش را در ميان گودال آب فرو برده و چشم به آسمان دوخته بود و چنين مناجات مىكرد:
وَ عزَّتِكَ مَولاىَ لاذِقتُ بارِدَ الشَّرابِ حَتى انظُرَ مَنزِلَتِى مِنكَ؛
اى خدا و اى مولاى من به عزتت سوگند، آب خنك ننوشم تا بنگرم كه در پيشگاه تو چه مقامى دارم؟
مادر يحيى عليهالسلام به سوى آن كوه حركت كرد، يحيى عليهالسلام را در آن جا يافت، نزديكش رفت و سرش را در آغوش گرفت، و او را سوگند داد كه برخيزد و با هم به خانه بازگرديم.
يحيى عليهالسلام برخاست و همراه مادر به خانه بازگشت، مادرش از او پذيرايى گرمى كرد، ولى در آن حال احساس لغزش نمود، و برخاست و همان لباسهاى زير موئين را از مادرش طلبيد و پوشيد و به سوى مسجد بيت المقدس حركت كرد، تا در آن جا به عبادت خدا بپردازد. مادرش از رفتن او جلوگيرى مىكرد، زكريا عليهالسلام به مادر يحيى عليهالسلام فرمود:
دَعيهِ فانَّ وَلَدِى قَد كُشِفَ لَهُ عَن قِناعِ قَلبِهِ وَ لَن يَنتَفِعُ بِالعَيشِ؛
رهايش كن، اين پسرم به گونهاى است كه پرده حجاب از روى قلبش برداشته شده، كه زندگى دنيا هرگز روح و روانش را اشباع نمىكند و به او سود نمىبخشد.
يحيى عليهالسلام خود را به مسجد بيت المقدس رسانيد، و در كنار علما و عابدان بنى اسرائيل به عبادت خدا پرداخت، و همچنان تا آخر عمر به آن ادامه داد. (746)
زهد و پارسايى حضرت يحيى عليهالسلام در سطح بسيار بالايى بود، هرگز در زندگى او دلبستگى به دنيا نبود، او ساده مىزيست، غذايش بيشتر سبزيجات و نان جو بود، و به اندازه تأمين يك شبانه روز خود غذا نمىاندوخت. روزى داراى يك قرص نان جو گرديد، ابليس نزد او آمد و گفت: تو مىپندارى زاهد هستى با اين كه براى خود يك قرص نان اندوختهاى؟
يحيى عليهالسلام جواب داد: اى ملعون! اين قرص نان به اندازه قوت (و مورد نياز يك شبانهروز) من است.
ابليس گفت: كمتر از قوت، براى كسى كه مىميرد كافى است.
خداوند به يحيى عليهالسلام وحى كرد، اين سخن ابليس را (كه سخن حكمتآميز است) فراگير.(747)
روز ديگرى ابليس نزد يحيى عليهالسلام آمد، يحيى عليهالسلام او را شناخت و به او گفت: هر چه دام و نيرنگ و وسائل فريب دادن را دارى براى من به كار گير. (تا ببينم مىتوانى مرا گول بزنى.)
ابليس جواب مثبت داد و فرداى آن روز را براى اين كار تعيين كرد، يحيى عليهالسلام در ميان كوخى كه داشت ماند و درِ آن را بست، چندان نگذشت ناگاه ابليس از سوراخى كه در ديوان آن كوخ بود وارد شد، يحيى عليهالسلام او را در هيئت و قيافهاى بسيار عجيب ديد كه داراى زرق و برق و انواع وسايلى بود كه براى به دام انداختن انسانها به كار مىگرفت، همه را با خود آورده بود، تا يحيى عليهالسلام را به خود جذب كند.
يحيى عليهالسلام از او سؤالاتى كرد و از جمله پرسيد: چه چيزى از همه بيشتر چشم تو را روشن مىسازد؟
ابليس گفت: زنها، آنها تلهها و دامهاى من هستند (توسط زرق و برق آنها، دلها را مىربايم و انسانها را گمراه مىكنم.) هرگاه نفرينها و لعنتهاى صالحان در مورد من مرا غمگين مىكند، نگرانى خودم را وسيله آنها آرامش مىدهم.
يحيى عليهالسلام پرسيد: آيا هيچگاه بر من چيره شدهاى؟
ابليس گفت:: نه، ولى تو داراى يك خصلت هستى كه مرا خشنود كرده (و اميدوار نموده كه بتوانم به وسيله اين خصلت بر تو راه يابم.)
يحيى گفت: آن خصلت چيست؟
ابليس گفت: تو سير خورنده هستى، اميد آن را دارم كه از همين راه وارد شوم، و تو را از بعضى از شبزنده دارى، و نمازهاى شب باز دارم.