قصه‏هاى قرآن به قلم روان‏ - محمد محمدى اشتهاردى‏ رحمه الله علیه

آن‏ها به اين ترتيب به تكذيب شعيب، و كارشكنى در برابر آن حضرت پرداختند.

دعوت شعيب از مردم اَيْكه و لجاجت آن‏ها

ايكه (بر وزن ليله) آبادى معروفى بود كه در نزديكى مَدين قرار داشت، داراى آب و درختان بسيار بود، از اين رو به نام ايكه (كه در فارسى به معنى بيشه است) خوانده مى‏شد.

مردم آن جا ثروتمند و مرفه بودند، به همين دليل غرق در غرور و غفلت بودند، و همانند مردم مَدين، بت‏پرست بودند و خيانت و كلاهبردارى در خريد و فروش در بين آن‏ها رايج بود.

به فرموده قرآن، شعيب عليه‏السلام آنها را اينگونه دعوت كرد:

آيا تقوا پيشه نمى‏كنيد، قطعاً من در ميان شما پيامبرى امين هستم، بنابراين پرهيزگار باشيد و از من اطاعت كنيد، من در برابر دعوتم، پاداشى از شما نمى‏طلبم، اجر من تنها بر پروردگار جهانيان است، حق پيمانه را ادا كنيد، كم فروشى نكنيد، و به ديگران خسارت وارد نسازيد، و با ترازوى صحيح وزن كنيد، و حق مردم را كم نگذاريد، و در زمين تلاش براى فساد نكنيد، و از نافرمانى كسى كه شما و اقوام پيشين را آفريد بپرهيزيد.

مردم لجوج اَيكه نسبت سحر و جادوگرى به شعيب دادند و گفتند: تو از سحر شدگان هستى، تو بشرى همانند ما مى‏باشى، تنها گمانى كه درباره تو داريم اين است كه از دروغگويان مى‏باشى، اگر راست مى‏گويى، سنگهايى از آسمان بر سر ما بباران.

شعيب گفت: پروردگار من به اعمالى كه شما انجام مى‏دهيد، داناتر است.

سرانجام مردم ايكه، حضرت شعيب را تكذيب كردند، و عذاب سايبان صاعقه‏خيز آسمان آنها را به هلاكت رسانيد.⁽⁴²⁷⁾

شهادت جانسوز سه نماينده شعيب به دست بت‏پرستان‏

از بعضى از روايات استفاده مى‏شود كه موضعگيرى قوم بت‏پرست شعيب عليه‏السلام در برابر آن حضرت، به قدرى شديد بود كه چند نفر از نمايندگان آن حضرت را مظلومانه و بسيار جانسوز كشتند، در اين رابطه نظر شما را به سه روايت زير جلب مى‏كنم:

1 - سهل بن سعيد مى‏گويد: به دستور هشام بن عبدالملك (دهمين خليفه اموى) در يكى از روستاهاى متعلق به او، چاهى را حفر كردند در درون چاه جنازه مردى بلندقامت پيدا شد كه پيراهن سفيدى در تن داشت، و دستش را بر جاى ضربتى كه در سرش وجود داشت نهاده بود، وقتى كه دستش را كشيدند، از جاى ضربت سر، خون تازه جارى شد، دستش را رها كردند، بار ديگر به روى همان ضربه قرار گرفت و خون بند آمد و در پيراهن او نوشته شده بود: من اين بنده صالح نماينده حضرت شعيب عليه‏السلام بودم، و از طرف او براى تبليغ قوم، فرستاده شده بودم، قوم مرا زدند و در ميان اين چاه افكندند و خاك بر سرم ريختند و چاه را پر كردند.⁽⁴²⁸⁾

2 - عبدالرحمان بن زياد مى‏گويد: در زمين مزروعى عمويم، چاهى مى‏كنديم كه به خاك نرم رسيديم، آن خاك‏ها را كنار زديم، ناگاه به اطاقى رسيديم، در آن جا پيرمردى را كه پارچه‏اى بر رويش انداخته شده بود ديديم، ناگاه در كنار سرش نامه‏اى يافتيم، در آن نوشته بود: من حسان بن سنان نماينده شعيب پيامبر بودم، از سوى او به سوى اين بلاد آمدم و مردم را به سوى خداى يكتا دعوت نمودم، آن‏ها مرا تكذيب كردند و در ميان اين اطاق درون چاه زندانى نمودند، و در اين جا هستم تا روز قيامت بر پا گردد و در دادگاه الهى آن‏ها را محاكمه كنند.⁽⁴²⁹⁾

3 - نيز نقل شده: سليمان بن عبدالمالك (هفتمين خليفه اموى) به سرزمين وادى القرى رسيد، دستور داد در آن جا چاهى حفر نمايند، كارگران به حفر چاه مشغول شدند، ناگاه به سنگ بزرگى رسيدند، آن سنگ را از جا كندند، ناگاه جنازه مردى را در زير آن سنگ يافتند كه دو پيراهن بر تن داشت، و دستش را بر سرش نهاده بود، وقتى كه دستش را كشيدند، خون از سرش فوران كرد، سپس دست را رها كرده، بر جاى خود روى سر قرار گرفت و خون بند آمد.

همراه آن جنازه نامه‏اى را يافتند كه در آن چنين نوشته شده بود: من حارث بن شعيب غسانى هستم، به نمايندگى از شعيب عليه‏السلام براى تبليغ به سوى قومش رفتم، آن قوم مرا تكذيب نمودند، و مرا كشتند.⁽⁴³⁰⁾

داشتن روح پليد، مجازات گنهكار مغرور

عصر حضرت شعيب عليه‏السلام بود، يك نفر مغرور گنهكار كه بازوان ستبر و سلامتى و پيكر چاق و چله‏اى داشت، به هركه مى‏رسيد مى‏گفت: من با اين كه گنهكارم خداوند مرا هيچگونه مجازات ننموده، و از هر نظر در سلامتى و عافيت هستم، پس مجازات الهى دروغ است.

خداوند به حضرت شعيب عليه‏السلام الهام كرد به آن شخص بگو: اى احمق! چقدر تو را مجازت كنم، تو ظاهر سالمى دارى ولى باطنت سراسر تيره و تار است، قلب كور و واژگونه دارى، از اين رو گوش شنوا و چشم بينا و دلى آگاه و پندپذير ندارى آيا آن همه بلا و بيمارى كافى نيست؟!

شعيب عليه‏السلام سخن خداوند را به او ابلاغ كرد. او گفت: اگر خداوند مرا مجازات كرده، نشانه آن چيست؟ شعيب عليه‏السلام از خدا خواست تا نشانه مجازات او را بيان كند، خداوند به شعيب عليه‏السلام الهام كرد: نشانه‏اش اين است كه از عبادت هايى كه انجام مى‏دهى مانند نماز، روزه، زكات، و... هيچگونه لذت روحى نمى‏برى، اطاعت تو ظاهرى زيبا دارد، ولى باطن آن همچون گردوى پوچ است، گردوى پوچ را اگر در زمين بكارى، هرگز رشد نخواهد كرد.

از نماز و از زكات و غير آن		ليك يك ذره ندارد ذوق جان
طاعتش نغز است و معنى نفرتى نغرنى		جوزها بسيار در وى مغز نَى
دانه بى مغز كى گردد نهال		صورت بى جان نباشد جز خيال